ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )

31

شرح نهج البلاغة ( فارسي )

مىفرمايد كه . . . وَاسْجُدْ وَاقْتَرِبْ . « 3 » وآن حضرت در سجده‌اش عرض مىكرد : أعوذ بعفوك من عقابك « از عذاب وكيفرت ، به عفو وگذشتت پناه مىآورم » . البتّه اين سخن كسى مىتواند باشد كه ، فعل خدا را به عيان وشهود ديده ، واز فعلى به فعلى ديگر پناه برده باشد . عفو در دعاى حضرت رسول ، صفت عفو كننده است . وگاهى منظور از عفو اثرى است كه از عفو وگذشت براي شخص مورد عفو ظاهر مىشود ، چنان كه خلق وصنع كه به معنى « خالق وصانع » است ، گاهى منظور اثر خلقت وصفت در مخلوق ومصنوع است . بنا بر اين هنگامى كه شخص با دريافت اثر عفو ، تقرّب يافت ، خود را از مشاهده آثار افعال مستغنى وبىنياز يافته ، ارتقاى درجه مىيابد وتقاضاى رسيدن به أصل آثار را دارد كه همان صفاتند واز اين مقام بالاتر را هم رسول گرامى اسلام ( ص ) از خداوند ، مسألت مىدارد وعرض مىكند : أعوذ برضاك من سخطك « خداوندا از خشمت به خوشنوديت پناه مىآورم . » خشم ورضا دو صفتند از يكى به ديگرى پناه جسته شده است ، وباز چون توقّف در مقام صفات را ، نقص در مرتبهء توحيد ، ديده ، خواهان تقرّب ونزديكى بيشتر شده است وآرزوى ارتقاى مقام از شهود صفات ، به مقام ملاحظه ذات را كرده عرضه داشته است : وأعوذ بك منك : « خداوندا از صفاتت ، به ذاتت پناه مىآورم . » ( 5658 - 5634 ) معناى فرار از خدا به سوى خدا ، بدون توجّه به مرحلهء افعال وصفات اين بود كه بيان شد . ناگفته نبايد گذاشت كه هنوز اين مرحله اوّلين مقام ومرتبهء رسيدن به ساحل شرافت وكرامت است . از اين مرتبه به بعد ، براي ورود به درياى وصول وشناور شدن در بحر استغراق معرفت اللّه مراتب ودرجات بىشمارى است . توجّه به همين مقام ورتبه‌هاى بىنهايت است كه هرچه تقرب رسول أكرم

--> ( 3 ) سوره علق ( 96 ) آية ( 19 ) : سجده كن ونزديك شو .